Erteleme Tembellik Değil: İşi Sürekli Öteleyen Zihnin 6 Sebebi

Bir işi sürekli ertelemek, çoğu zaman "tembellik" diye etiketlenir. Oysa erteleyen kişi genellikle o iş hakkında düşünmekten yorulmuştur; yani hiçbir şey yapmıyor değildir, sadece yanlış şeyle uğraşmaktadır. Psikoloji alanındaki çalışmaların büyük bölümü ertelemenin arkasında mükemmeliyetçilik, başarısızlık korkusu ve motivasyon eksikliğini gösteriyor.

Ertelemeyi çözmenin yolu kendini azarlamaktan geçmiyor. Aksine, hangi sebebin devrede olduğunu görmek, doğru müdahaleyi seçmeyi kolaylaştırıyor. Günlük bir odak planı kurarken bile önce bu sebeplere bakmak gerekir; çünkü aynı yöntem herkeste aynı sonucu vermez.

1) İş Gözde Büyümüştür

Ertelemenin en yaygın sebeplerinden biri, görevin zihinde olduğundan büyük görünmesidir. "Raporu yazacağım" cümlesi tek başına devasa durur; ama "başlığı yazacağım" küçüktür.

Ne Yapılabilir?

İşi, tek oturuşta bitebilecek en küçük parçaya bölün. İlk parçanın on dakikadan uzun sürmemesi ideal olandır.

2) Mükemmel Sonuç Beklentisi Vardır

Mükemmeliyetçilik, işe başlamayı geciktirir; çünkü kötü bir taslak üretmek, hiç üretmemekten daha rahatsız edici gelir. Oysa ilk hâlin kötü olması normaldir ve düzeltme aşaması zaten sonra gelir.

3) Görevden Gerçekten Hoşlanılmıyordur

Bazı işler basitçe sıkıcıdır. Bu durumda motivasyon beklemek işe yaramaz. Sevmediğiniz işi sevdiğiniz bir alışkanlıkla eşleştirmek, örneğin sadece o iş sırasında belli bir müziği açmak, başlama eşiğini düşürür.

4) Zaman Yönetimi Kurulmamıştır

Yirmi beş dakika çalışıp beş dakika mola vermeye dayanan yöntemler bu yüzden popüler. Sürenin kısa ve belli olması, "ne kadar süreceği belirsiz" hissini ortadan kaldırır. Kronometreyi kurmak, bazen niyet etmekten daha etkilidir.

5) Kısa Vadeli Keyif Ağır Basıyordur

Telefonun bir dakikalık ödülü, üç saat sonra biteceğini bildiğiniz işin ödülünden daha güçlü hissettirir. Bu bir karakter meselesi değil, dikkat ekonomisidir. Çalışacağınız süre boyunca telefonu başka bir odaya bırakmak, iradeyle mücadele etmekten daha kolaydır.

6) Özgüven Düşüktür

"Nasılsa beceremem" düşüncesi, denemeyi baştan gereksiz kılar. Bunu kırmanın yolu büyük başarılar değil, tamamlanmış küçük işlerdir. Bitirilen her küçük parça, bir sonrakine dair kanıt üretir.

Takip Etmenin Faydası

Yaptıklarınızı bir yere yazmak, ilerlemeyi görünür kılar. Gün sonunda "hiçbir şey yapmadım" hissi çoğu zaman gerçeği yansıtmaz.

Ne Zaman Destek Almalı?

Erteleme, iş ya da eğitim hayatını sürekli aksatıyor, beraberinde suçluluk ve kaygı getiriyorsa bir uzmanla çalışmak yararlı olur. Kendi başına uygulanan yöntemler çoğu günlük erteleme için yeterlidir; ancak süreklilik kazanmış bir örüntüde profesyonel destek daha hızlı sonuç verir.